Of je nu werkt aan een bachelorproef, een les voorbereidt of een artikel schrijft voor het tijdschrift van je hobbyclub; het is belangrijk dat je betrouwbare informatie gebruikt. Het is ook belangijk dat je weet waar je die informatie kunt vinden. Wie informatievaardig is, kan informatie zoeken, vinden, beoordelen en verwerken. Dat kan zowel online als offline. Zo kun je beter bepalen welke informatie bruikbaar en betrouwbaar is voor jouw opdracht of project.
Welke informatievaardigheden heb je nodig?
Informatievaardigheden helpen je om informatie te zoeken, te vinden, te beoordelen en te gebruiken. Dat kan zowel online als offline.
Je bent informatievaardig als je:
- gericht informatie kunt zoeken in een bibliotheekcatalogus, een databank of een zoekmachine
- kunt beoordelen of een website betrouwbaar is, bijvoorbeeld met de CRAAP test
- het verschil kent tussen populaire, vak- en wetenschappelijke literatuur
- informatie en bronnen kritisch kunt bekijken en beoordelen
Waar vind je betrouwbare informatie?
Er zijn veel plaatsen waar je informatie kunt zoeken.
Je kunt gebruikmaken van:
- bibliotheekcatalogi;
- databanken;
- encyclopedieën;
- wetenschappelijke tijdschriften;
- websites van uitgevers;
- school- en studieboeken.
Deze bronnen bevatten meestal betrouwbare informatie. Ze worden vaak geschreven door experts. Bij wetenschappelijke publicaties wordt de inhoud bovendien gecontroleerd door andere deskundigen voordat ze gepubliceerd wordt.
Je kunt ook zelf informatie zoeken op het internet. Daar vind je veel verschillende soorten bronnen. Daarom is het belangrijk om kritisch te blijven en na te gaan of de informatie betrouwbaar en actueel is.
Hoe pak je het zoeken naar informatie aan?
Stap 1: Stel een goede onderzoeksvraag
Begin met een duidelijke onderzoeksvraag. Denk na over wat je precies wilt weten.
Vraag jezelf af:
- Wat moet mijn opdracht of werkstuk beantwoorden?
- Voor wie schrijf ik?
- Welk deel van het onderwerp wil ik onderzoeken?
Het is belangrijk om je onderwerp niet te breed te maken.
Denk daarna na over wat je al weet over het onderwerp.
Een mindmap of woordspin maken kan je hierbij helpen. Schrijf belangrijke trefwoorden op. Met deze trefwoorden
kun je later gericht informatie zoeken.
Stap 2: Kies een zoekstrategie
Bedenk hoe je informatie gaat zoeken. Een goede zoekstrategie helpt je om sneller betrouwbare informatie te vinden.
Gebruik de trefwoorden uit je mindmap wanneer je zoekt in:
- een bibliotheekcatalogus;
- een databank;
- een zoekmachine;
- een encyclopedie.
Informatie zoeken in de catalogus
In het leercentrum vind je zowel fysieke materialen als digitale bronnen.
- Fysieke materialen zijn boeken en tijdschriften die in de rekken staan.
- Digitale bronnen zijn bijvoorbeeld databanken en e-boeken.
Op de website van het leercentrum vind je ook tips om slim te zoeken: "smart zoeken".
Wanneer je een boek of ander materiaal vindt, let dan goed op:
- de campus waar het materiaal beschikbaar is;
- het plaatsingsnummer, zodat je het gemakkelijk in het juiste rek kunt terugvinden.
Een goede voorbereiding en een slimme zoekstrategie maken het vinden van informatie veel eenvoudiger.
Log altijd in wanneer je de catalogus gebruikt.
Als je ingelogd bent, kun je:
- een overzicht van je uitleningen bekijken;
- materialen verlengen;
- materialen reserveren;
- je zoekopdrachten bewaren.
Door in te loggen, maak je verbinding met de Odisee-server. Daardoor heb je thuis toegang tot dezelfde informatie als op de campus.
Zo kun je altijd en overal gemakkelijk verder werken met de materialen die je nodig hebt.
Verfijn je zoekopdracht met filters.
Met filters kun je gerichter zoeken en sneller de juiste informatie vinden.
Probeer deze tips:
- Schakel van eenvoudig zoeken naar geavanceerd zoeken.
- Gebruik Booleaanse operatoren zoals AND, OR en NOT om zoektermen te combineren.
- Gebruik het is-gelijk-aan-teken (=) als je een exacte zoekterm wilt terugvinden.
Voorbeeld:=Privé ziekenhuizen in Vlaanderen= - Gebruik aanhalingstekens (" ") als je meerdere woorden als één geheel wilt zoeken.
Voorbeeld:"onderwijs en onderzoek" - Gebruik procenttekens (%) als een titel met een bepaalde zoekterm moet beginnen.
Voorbeeld:%milieuverontreiniging%
Door deze zoektechnieken te gebruiken, krijg je vaak minder maar relevantere zoekresultaten. Zo vind je sneller de informatie die je nodig hebt.
Informatie zoeken op internet
Op het internet vind je veel informatie. Maar niet alle informatie is betrouwbaar of van goede kwaliteit. Daarom is het belangrijk om kritisch te kijken naar de bronnen die je gebruikt.
Voordat je informatie gebruikt voor een opdracht, onderzoek of presentatie, is het verstandig om na te gaan of de bron betrouwbaar is.
Een handig hulpmiddel hiervoor is de CRAAP-test. Met deze test kun je beoordelen of een website of online bron kwaliteitsvolle informatie bevat.
De CRAAP-test helpt je om onder andere te controleren:
- of de informatie nog actueel is;
- of de informatie past bij jouw onderwerp;
- wie de informatie geschreven heeft;
- of de informatie correct en betrouwbaar is;
- wat het doel van de website of bron is.
Door kritisch om te gaan met online informatie, maak je meer kans om betrouwbare en bruikbare bronnen te vinden.
De CRAAP-test: hoe beoordeel je een bron?
Niet alle informatie op het internet is betrouwbaar. Daarom is het belangrijk om na te gaan of een bron van goede kwaliteit is. De CRAAP-test helpt je daarbij.
C = Currency (actualiteit)
- Hoe recent is de informatie?
- Is de informatie nog actueel voor jouw onderwerp?
- Wanneer werd de website of het artikel voor het laatst bijgewerkt?
R = Reliability (betrouwbaarheid)
- Is de informatie goed onderbouwd?
- Worden bronnen vermeld?
- Is de informatie objectief en controleerbaar?
A = Authority (autoriteit)
- Wie heeft de informatie geschreven?
- Is de auteur een expert op dit gebied?
- Heeft de auteur of organisatie een goede reputatie?
A = Accuracy (juistheid)
- Is de informatie volledig en duidelijk uitgewerkt?
- Worden beweringen ondersteund met bewijs of onderzoek?
- Is de informatie nagelezen door anderen?
P = Purpose (doel)
- Wat is het doel van de informatie?
- Geeft de auteur vooral feiten of ook persoonlijke meningen?
- Probeert de website iets te verkopen?
- Wie financiert de website?
Conclusie
Wees altijd kritisch wanneer je informatie gebruikt voor een bachelorproef, thesis, lesvoorbereiding of andere opdracht.
Twijfel je aan een bron? Controleer dan of je dezelfde informatie terugvindt in andere betrouwbare en onafhankelijke bronnen. Als verschillende kwaliteitsvolle bronnen hetzelfde zeggen, kun je er meestal meer vertrouwen in hebben.
Google Scholar
Ben je op zoek naar wetenschappelijke informatie? Dan is Google Scholar een handige zoekmachine. Hier vind je wetenschappelijke artikels, onderzoeken, boeken en publicaties van onderzoekers. Veel van deze publicaties zijn ook volledig online beschikbaar.
Je gebruikt Google Scholar op bijna dezelfde manier als Google: je typt een zoekterm in en krijgt een overzicht van relevante resultaten.
Wat met Wikipedia?
Mag je Wikipedia gebruiken voor je bachelorproef of thesis? Niet als enige bron. Toch betekent dat niet dat je Wikipedia helemaal moet vermijden.
Wikipedia is een van de grootste online encyclopedieën ter wereld. Je vindt er informatie over heel veel onderwerpen. Omdat iedereen inhoud kan toevoegen of aanpassen, zijn de auteurs niet altijd experts. Daardoor is het belangrijk om de informatie kritisch te bekijken. Een voordeel is wel dat artikels vaak snel worden bijgewerkt.
Wanneer is Wikipedia wel handig?
Wikipedia kan een goede start zijn wanneer je een nieuw onderwerp verkent.
Je kunt Wikipedia gebruiken om:
- snel een onderwerp te leren kennen;
- achtergrondinformatie te vinden;
- belangrijke begrippen en trefwoorden te ontdekken;
- inspiratie op te doen voor verder onderzoek.
Waar moet je op letten?
- Gebruik Wikipedia niet als enige bron voor je opdracht, bachelorproef of lesvoorbereiding.
- Controleer belangrijke informatie altijd in andere betrouwbare bronnen.
- Bekijk de bronnenlijst onderaan de pagina. Een uitgebreide bronnenlijst is vaak een goed teken.
- Kijk of er links staan naar andere betrouwbare websites of publicaties.
- Denk na of de informatie relevant en bruikbaar is voor jouw onderwerp.
Tip
Beperk je niet tot de Nederlandstalige Wikipedia. De Engelse en Franstalige versies bevatten vaak meer artikels en meer bronnen. Daardoor kun je meestal extra informatie en interessante verwijzingen vinden.
Wees kritisch bij het beoordelen van informatie
Wanneer je informatie vindt, is het belangrijk om een onderzoekende houding aan te nemen. Geloof niet zomaar alles wat je leest. Stel jezelf enkele vragen om te beoordelen of de bron betrouwbaar en bruikbaar is.
Wie?
- Wie heeft de informatie geschreven?
- Is de auteur een expert of een betrouwbare organisatie?
Wat?
- Welke informatie wordt gegeven?
- Is de informatie volledig en duidelijk?
- Worden bronnen vermeld?
Wanneer?
- Wanneer is de informatie gepubliceerd?
- Is de informatie nog actueel?
Waarom?
- Waarom werd deze informatie geschreven?
- Is het doel om te informeren, te overtuigen of iets te verkopen?
Waar?
- Waar komt de informatie vandaan?
- Staat ze op een betrouwbare website of in een betrouwbare publicatie?
Door deze vragen te stellen, kun je de kwaliteit van een bron beter beoordelen. Zo vergroot je de kans dat je werkt met betrouwbare en correcte informatie.